SWT (brugpensioen)

Brugpensioen
Sinds 1 januari 2012 spreken we niet meer van brugpensioen, maar van 'stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag', kortweg SWT.

Wat blijft er over van de oude brugpensioensystemen?

Vandaag blijft enkel het oudste nog bestaan, het zogenaamde ‘conventionele’ brugpensioen. Het heet zo omdat dit stelsel veronderstelt dat de werknemer binnen het toepassingsgebied valt van een collectieve arbeidsovereenkomst die, in geval van afdanking, voorziet in de betaling van een aanvullende werkloosheidsvergoeding ten laste van de werkgever. Dat betekent niet dat de werknemer moet instemmen met het brugpensioen en evenmin dat hij kan eisen met brugpensioen te worden gesteld. Het gaat eigenlijk om een sociale begeleiding bij ontslag, dus bij een beslissing van de werkgever.

Wat houdt SWT in?

SWT is het stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag. Ofwel het vroegere brugpensioen.
Bij SWT gaat het eigenlijk om sociale begeleiding bij ontslag, dus bij een beslissing van de werkgever. In geval van ontslag betaalt deze laatste een aanvullende vergoeding bij de werkloosheidsuitkering. Soms is het zo dat werkgevers bij voorkeur werknemers ontslaan die erom vragen, maar dat betekent niet dat de werknemer moet instemmen met zijn SWT en evenmin dat hij kan eisen met SWT te worden gesteld.
Het bestaat uit twee delen:
  • een werkloosheidsuitkering ten laste van de sociale zekerheid (RVA);
  • een aanvullende vergoeding ten laste van de werkgever (of eventueel van een sectoraal sociaal fonds of ondernemingsfonds waartoe de werkgever bijdraagt).

Wie betaalt SWT?

De sociale zekerheid (RVA) betaalt een werkloosheidsuitkering terwijl de werkgever een aanvullende vergoeding ten laste neemt.

Wie heeft recht op SWT?

Om met SWT te gaan, moet je:
  • ontslagen zijn
  • recht hebben op werkloosheidsuitkeringen
  • de vereiste leeftijd en het vereiste beroepsverleden bereikt hebben. 

Wat zijn de leeftijds- en loopbaanvoorwaarden?

Op 62 jaar 

Op basis van cao nr. 17 van de NAR (Nationale Arbeidsraad) kunnen ontslagen werknemers vanaf 62 jaar een aanvullende vergoeding krijgen. Die vergoeding is ten laste van de werkgever. Om het SWT-statuut uit de werkloosheidsreglementering te krijgen, moeten in mannen in 2018 40 jaar en vrouwen 34 jaar beroepsverleden hebben. De eis voor vrouwen wordt elk jaar met één jaar opgetrokken, tot 40 jaar in 2024. 
De voorwaarden zijn van toepassing sinds 1 januari 2015. Vroeger was de leeftijdsvoorwaarde 60 jaar. Die voorwaarde blijft van toepassing op werknemers die ontslagen werden vóór 1 januari 2015, uiterlijk op 31 december 2016 60 jaar werden en de loopbaanvoorwaarden vervullen. 

Op 58 jaar 

1. Mindervalide werknemers of werknemers die met ernstige lichamelijke problemen kampen, kunnen van het SWT-systeem genieten vanaf 58 jaar. Ze moeten wel een beroepsverleden van 35 jaar kunnen aantonen. (cao nr.°123 van 21 maart 2017 van toepassing tussen 1 januari 2017 en 31 december 2018. Verlenging is mogelijk na evaluatie). 
Volgende werknemers komen in aanmerking: 
  • werknemers waarvan de handicap erkend is door de bevoegde overheid 
  • werknemers met ernstige lichamelijke problemen die volledig of gedeeltelijk veroorzaakt zijn door hun beroepsactiviteit en die de verdere uitoefening van hun beroep onmogelijk maken. Deze voorwaarde wordt gecontroleerd door het medisch-technisch comité van het Fonds voor Arbeidsongevallen. 
  • werknemers die werkten in sectoren waar producten of voorwerpen op basis van asbest of vezelcement gemaakt of verwerkt werden én blootgesteld waren aan asbest gedurende minstens 2 jaar vóór 1993. 
2. De werknemer kan met SWT gaan op 58 jaar op voorwaarde dat hij 40 jaar beroepsverleden aantoont (stelsel van de “lange loopbanen”: cao nr. 124 van 21.03. 2017 van toepassing tussen 1 januari 2017 en 31 december 2018). Vanaf 1 januari 2018 wordt die leeftijd opgetrokken naar 59 jaar. 
Bij wijze van overgangsmaatregel kan de werknemer ook met SWT gaan: 
  • op 56 jaar, als hij 40 jaar loopbaan heeft, ontslagen is vóór 1 januari 2016 en uiterlijk op 31 december 2015 56 jaar werd 
  • als hij op 31 december 2014 minstens 58 jaar was en 38 jaar beroepsverleden had. Dit is het principe van het klikysteem: het behoud van de oude regels voor wie toen aan de voorwaarden voldeed maar bleef werken en voortaan onder strengere regels zou vallen. 
3. werknemers met bepaalde “zware beroepen” kunnen met SWT vanaf 58 jaar. De werknemer kan SWT genieten vanaf 58 jaar tot 31 december 2017 en vanaf 59 jaar vanaf 1 januari 2018 tot 31 december 2018 als hij een zwaar beroep uitoefende. 
  • De werknemer heeft een loopbaan van minstens 33 jaar en is bovendien arbeider in de bouw en door de arbeidsgeneesheer arbeidsongeschikt verklaard in de sector. Of heeft hij minstens 20 jaar ploegenarbeid met nachtwerk verricht (cao nr.° 121 van 21 maart 2017, van toepassing tussen 1 januari 2017 en 31 december 2018): 
  • De werknemer heeft een loopbaan van minstens 35 jaar en werkte in ploegen, in onderbroken diensten of nachtdienst, gedurende 5 jaar in de loop van de 10 jaar, of gedurende 7 jaar in de loop van de 15 jaar vóór het einde van de overeenkomst. Deze regel moet worden bepaald in een sectorale cao, binnen het kader vastgelegd door cao nr. 122 van 21 maart 2017). 
Het koninklijk besluit van 30 januari 2017 (B.S. 13 februari 2017) wil vermijden dat het verhogen van de leeftijdsvoorwaarde in afwijkende SWT-stelsels ervoor zorgt dat een werknemer die op het ogenblik van het ontslag 58 jaar is, maar niet meer voldoet aan de leeftijdsvoorwaarde op het einde van de opzegtermijn, niet met SWT kan. Die wordt in 2018 immers 59 jaar. Dankzij dit koninklijk besluit kunnen bepaalde werknemers nog van de verschillende afwijkende stelsels genieten. Het gaat om werknemers die ontslagen worden tijdens de geldigheidsperiode van een collectieve arbeidsovereenkomst waarin een leeftijd is vastgelegd en die deze leeftijd bereiken. 
  • uiterlijk op het einde van de arbeidsovereenkomst. 
  • en in de periode waarin deze collectieve arbeidsovereenkomst van toepassing is OF in de periode waarin de collectieve arbeidsovereenkomst die deze collectieve arbeidsovereenkomst verlengt, van toepassing is, voor zover de collectieve arbeidsovereenkomst ter verlenging voorziet in dezelfde leeftijdsvoorwaarde. 
Ondernemingen in moeilijkheden of herstructurering 
In een onderneming in moeilijkheden of in herstructurering is het mogelijk om SWT toe te kennen vóór de leeftijden hierboven. Deze afwijking moet vastliggen in een algemeen verbindend verklaarde cao die werd afgesloten in een paritair comité of in het bijzonder goedgekeurd door de minister. Voorwaarde is ook dat de werknemer minstens 10 jaar loopbaan tijdens de laatste 15 jaar in dezelfde sector, of 20 jaar als loontrekkende heeft. In 2017 en 2018 bedraagt de leeftijdsvoorwaarde 56 jaar (cao nr. 126 van 21 maart 2017). De leeftijd wordt vervolgens opgetrokken naar 60 jaar in 2020. 
Belangrijk aandachtspunt: er is een overgangsmaatregel voorzien voor ondernemingen in herstructurering of in moeilijkheden die een collectief ontslag bekendmaakten vóór 1 november 2016 en door de minister erkend werden in 2017. In dat geval moet de SWT-begunstigde 55 jaar zijn als het collectief ontslag wordt aangekondigd. Voor ondernemingen in moeilijkheden die geen collectief ontslag hebben aangekondigd, geldt deze overgangsmaatregel niet.

Wat met de aangepaste beschikbaarheid?

De werknemers die op SWT zijn gezet vanaf 1 januari 2015, zijn volledig onderworpen aan  het stelsel van aangepaste beschikbaarheid. Hetzelfde geldt voor werknemers die op SWT zijn gezet vóór die datum, als ze de leeftijd van 60 jaar nog niet hebben bereikt op 1 januari 2015. 

Dit stelsel houdt in dat de betrokken werknemer: 
  • moet ingeschreven zijn als werkzoekende;
  • een passende dienstbetrekking of opleiding moet aanvaarden;
  • zijn baan niet mag opzeggen zonder wettige reden; 
  • niet mag ontslagen worden door een foutieve houding; 
  • zich moet aanmelden bij een gewestelijke dienst voor arbeidsbemiddeling en beroepsopleiding of bij een werkgever;
  • moet meewerken aan een inschakelingsparcours of trajectbegeleiding voorgesteld door de gewestelijke dienst voor arbeidsbemiddeling.
In principe is de aangepaste beschikbaarheid van toepassing tot 65 jaar. Enkele afwijkingen geven recht op een vrijstelling:
  • SWT op 58 jaar lange loopbaan, indien de werkloze werd ontslagen vóór 1 januari 2015 of als hij zijn rechten heeft ‘vastgeklikt’ op basis van het vorige stelsel;
  • SWT op 58 jaar zware beroepen, indien hij werd ontslagen vóór 1 januari 2015. Wordt hij ontslagen tussen 2015 en 2017, dan moet hij 60 jaar.  zijn of een beroepsverleden van 40 jaar hebben. Wordt hij ontslagen na 2017, dan moet hij 62 zijn en een beroepsverleden van 42 jaar hebben;
  • SWT op 60 jaar, indien de werkloze een beroepsverleden van 42 jaar heeft of zijn ontslag kreeg vóór 1 januari 2015 of na deze datum maar de voorwaarden voor SWT heeft ’vastgeklikt’ op basis van het vorige stelsel;
  • SWT op 62 jaar, indien de werknemer zijn ontslag kreeg vóór 1.januari 2015 of een beroepsverleden van 43 jaar heeft; 
  • SWT op 58 jaar, wegens medische redenen (zonder voorwaarden);
  • SWT onderneming in moeilijkheden: als de erkenningsperiode als zijnde een onderneming in moeilijkheden startte vóór 9 oktober 2014, moet de werknemer na de theoretische opzegtermijn 58 jaar zijn en een beroepsverleden van 38 jaar hebben (automatische vrijstelling). als het begin van de erkenningsperiode na voormelde datum valt, moet de werknemer 60 jaar zijn, met een beroepsverleden van 38 jaar (de vrijstelling wordt niet automatisch toegekend); 
  • SWT op 60, indien de werknemer een beroepsverleden van 40 jaar heeft, SWT op 56/58 jaar indien beroepsverleden van 33 jaar. Ofwel vond het ontslag plaats vóór 1.012015, dan moet de werknemer voldoen aan de vereiste loopbaanvoorwaarden om recht te hebben op de vrijstelling. Ofwel vindt het ontslag plaats in 2016, dan moet hij 60 zijn en een beroepsverleden hebben van 40 jaar. Ofwel vindt het ontslag plaats in 2017, dan moet hij 62 zijn en een beroepsverleden van 42 jaar hebben.
Met uitzondering van SWT op 58 jaar voor onderneming in moeilijkheden waarvan de erkenning vóór 8 oktober 2014 valt, moeten vrijstellingen aangevraagd worden aangezien ze niet automatisch worden toegekend.
De werknemers die SWT genieten, moeten in België wonen, met dezelfde uitzonderingen als voor de andere werklozen.

Meer info voor leden?

 Raadpleeg de fiches van de Wegwijzer sociale wetgeving van het ACV. Over dit onderwerp kan je volgende fiche(s) als pdf-bestand downloaden(inloggen):

Wegwijzer sociale wetgeving

 
Ben je ACV-lid? Zorg dan dat je bent ingelogd op deze site en grasduin in onze fiches van de jaarlijkse Wegwijzer Sociale Wetgeving.